Predstavljen „Suverenistički akt“ – penicilin za antisrpske nevladine organizacije

SUVERENISTIČKI AKT

Načela za izmene i dopune zakona u vezi sa delovanjem nevladinih organizacija

Beograd, septembar 2026.

PRVO POGLAVLJE: NADZOR SUBJEKATA POD STRANIM UTICAJEM

1. INSTITUCIONALNI OKVIR I REGISTRI

• Definisanje stranog uticaja kao prijem ili korišćenje donacija iz inostranstva.
• Osnivanje Uprave za nadzor subjekata pod stranim uticajem (u daljem tekstu: Uprava).
• Javni registri svih subjekata pod stranim uticajem i članova udruženja građana koje vodi Uprava.
• Ukidanje instituta neformalnog udruženja građana.

2. ČLANSTVO I DONACIJE

• Strukovna udruženja: Članstvo i finansiranje isključivo za državljane, državne organe i pravna lica iz Republike Srbije (za pravosudna udruženja isključivo članarina i državne donacije).
• Sindikati: Članarina i državne, odnosno donacije matične kompanije kao jedini izvor prihoda.
• Zabrana daljeg preusmeravanja i ustupanja stranih donacija.

3. FINANSIJSKA KONTROLA I OPOREZIVANJE

• Kontrola priliva: Obavezno dokumentovanje i saglasnost Uprave za svaku deviznu doznaku.
• Oporezivanje: Sve strane donacije oporezuju se po jedinstvenoj posebnoj poreskoj stopi od 20%.
• Transparentnost: Obaveza objavljivanja detaljne strukture svih prihoda i specifikacije rashoda.

DRUGO POGLAVLJE: NADZOR MEDIJA I DRUŠTVENIH PLATFORMI

1. OBAVEZNO OZNAČAVANJE U MEDIJIMA

• Televizija i elektronski mediji: Stalna vidljiva napomena tokom programa ako govori ili se pominje lice pod stranim uticajem.
• Oznaka finansiranja: Stalno isticanje da li je medij pod stranim uticajem ili je finansiran iz budžeta Republike Srbije.
• Radio i drugi audio-mediji: Obavezno naglašavanje na početku programa o učešću lica pod stranim uticajem, uz informisanje slušalaca na svaka tri sata o sopstvenim izvorima finansiranja (strani uticaj ili budžet).

2. KONTROLA DRUŠTVENIH MREŽA I IDENTITETA SUBJEKATA POD STRANIM UTICAJEM

• Obaveštenje „finansirano iz inostranstva“: Operateri (administratori) socijalnih platformi dužni su da postave ovu oznaku (opis) uz ime/naziv subjekta, nakon dobijanja Uputstva od Uprave.
• Pozicija oznake: Iznad svake objave (tekst, foto, video, priče), pored imena u komentarima, u rezultatima pretrage i prilikom deljenja (šerovanja) od strane trećih lica.
• Obavezan identitet: Subjektima pod stranim uticajem na društvenim platformama dozvoljeno je istupanje isključivo pod punim imenom i prezimenom ili nazivom subjekta.

3. KAZNENE MERE I BLOKADA PLATFORMI

• Privremena suspenzija: Uprava nalaže suspenziju platforme na teritoriji Srbije odmah po uočenoj nepravilnosti ili prijavi, do otklanjanja propusta.
• Zabrana rada: U slučaju tri ili više suspenzija tokom jedne kalendarske godine, platformi se izriče potpuna zabrana rada u trajanju od jedne do tri godine.

TREĆE POGLAVLJE: IZBORNI PROCES

1. OGRANIČENJA I OZNAČAVANJE TOKOM KAMPANJE

• Zabrana medijskog nastupa: Licima pod stranim uticajem zabranjeno je istupanje u medijima od dana raspisivanja izbora do zatvaranja birališta, osim ako nemaju zvanično proglašenu kandidaturu.
• Oznaka na izbornim listama: Ako je lice pod stranim uticajem kandidat, ta činjenica mora biti jasno naznačena na proglašenoj izbornoj listi.
• Oznaka na glasačkom listiću: Na samom glasačkom listiću mora stajati eksplicitna napomena da se na toj izbornoj listi nalazi jedno ili više lica pod stranim uticajem.

2. KONTROLA FINANSIRANJA POLITIČKIH AKTIVNOSTI

• Proširenje definicije: Status „ostalih političkih subjekata“ i prateća kontrola šire se na sve organizacije čije je delovanje političkog karaktera.
• Limitiranje privatnih izvora: Finansiranje političkog delovanja iz privatnih izvora ograničava se isključivo na članarine, donacije od rezidenata, legate i imovinu unutar Republike Srbije.

3. SUDSKE PRESUDE I SANKCIJE

• Hitno obaveštavanje: Sudovi su dužni da odmah po pravnosnažnosti presude za krivičnu ili prekršajnu odgovornost političkog subjekta obaveste Upravu, RIK, REM i ostale nadležne ustanove radi daljeg postupanja.
• Obavezna javna objava: Uprava, RIK, REM, ali i svi mediji u Republici Srbiji dužni su da u roku od 48 časova objave sudsku odluku.
• Trogodišnja kažnjenička oznaka: Nakon pravnosnažne presude, u naredne tri godine obavezno je isticanje oznake „lice pod stranim uticajem“ na glasačkom listiću i prilikom svakog medijskog nastupa tog subjekta, a ako se radi o pravnom licu i rukovodstva, odnosno članova subjekta.

ČETVRTO POGLAVLJE: DRŽAVNI ORGANI I JAVNE SLUŽBE

1. PROVERA I USLOVI ZA DRŽAVNE SLUŽBENIKE

• Uslov za zapošljavanje: Za zasnivanje radnog odnosa u državnim organima neophodno je uverenje da se kandidat ne nalazi u registru subjekata pod stranim uticajem.
• Godišnja provera po službenoj dužnosti: Državni organi dužni su da jednom godišnje pribave uverenje da službenik nema status lica pod stranim uticajem.
• Prestanak radnog odnosa: Upisivanje u registar subjekata pod stranim uticajem predstavlja zakonsku obavezu za otkazivanje ugovora o radu (momentalni otkaz).
• Zabrana političkog delovanja: Državnim službenicima strogo je zabranjeno javno afirmisanje određene politike, a kršenje ove zabrane predstavlja zakonsku obavezu za otkazivanje ugovora o radu (momentalni otkaz).

2. STROGI KRITERIJUMI ZA NOSIOCE PRAVOSUDNIH FUNKCIJA

• Zabrana imenovanja: Kandidati za sudije, javne tužioce, sudske veštake, sudijske i tužilačke saradnike i pomoćnike ne mogu biti imenovani niti obavljati funkciju ako se nalaze u registru subjekata pod stranim uticajem.
• Redovna kontrola pravosuđa: Rukovodioci pravosudnih organa (za veštake Ministarstvo pravde) obavezni su da jednom godišnje službeno provere status svih nosilaca funkcija.
• Automatsko razrešenje: Svojstvo lica pod stranim uticajem predstavlja zakonsku obavezu za otkazivanje ugovora o radu (momentalni otkaz), odnosno razrešenje sa pravosudne funkcije.
• Nepristrasnost u javnosti: Sudijama i tužiocima najstrože je zabranjeno javno političko delovanje i afirmisanje političkih subjekata, a kršenje ove odredbe sankcioniše se momentalnim razrešenjem po službenoj dužnosti.

PETO POGLAVLJE: PROSVETA

1. ZABRANA ANGAŽOVANJA

• Ograničenje za škole: Vaspitači i nastavnici koji se nalaze u registru subjekata pod stranim uticajem ne mogu raditi u školama i predškolskim ustanovama.
• Visoko obrazovanje: Nastavnici na fakultetima koji imaju status lica pod stranim uticajem ne mogu biti birani u zvanja niti zasnivati radni odnos.
• Naučni instituti: Istraživači u državnim naučnim institutima ne mogu biti birani u naučna zvanja niti obavljati poslove ako su registrovani kao subjekti pod stranim uticajem.

2. GODIŠNJA PROVERA I NADZOR

• Službena kontrola: Rukovodioci svih vrtića, škola, fakulteta i instituta dužni su da jednom godišnje pribave uverenje da zaposleni nisu u registru subjekata pod stranim uticajem.
• Zabrana spoljnog učešća: Strogo se zabranjuje učešće bilo kog neformalnog lica ili subjekta pod stranim uticajem u redovnim nastavnim i vannastavnim aktivnostima obrazovnih ustanova.

3. PREDMETI OD NACIONALNOG ZNAČAJA I UDŽBENICI

• Predmeti od nacionalnog značaja su: srpski jezik, istorija, biologija, geografija, verska nastava, građansko vaspitanje i fizičko vaspitanje.
• Državni izdavač: Izdavač svih udžbenika i sredstava za predmete od nacionalnog značaja može biti isključivo JP Zavod za udžbenike.

ŠESTO POGLAVLJE: ODGOVORNOST

1. NOVČANE KAZNE ZA PREKRŠAJE I PRIVREDNE PRESTUPE

• Za prekršaje i privredne prestupe u svim navedenim oblastima pravna lica sankcionišu se novčanim kaznama od 500.000 do 5.000.000 dinara, a odgovorna lica i subjekti – fizička lica novčanim kaznama od 100.000 do 1.000.000 dinara, dok se sredstva koja su predmet prekršaja, odnosno prestupa oduzimaju.

2. KAZNE ZA KRIVIČNA DELA U IZBORNOM PROCESU

• Za krivična dela u ovoj oblasti predviđene su zatvorske kazne od šest meseci do tri godine, kao i novčane kazne, a sva sredstva koja su predmet krivičnog dela se oduzimaju.

3. KRIVIČNA DELA U DRŽAVNIM ORGANIMA, PRAVOSUĐU I NA MREŽAMA

• Za krivična dela u ovoj oblasti predviđene su zatvorske kazne od jedne do pet godina, kao i novčane kazne, a sva sredstva koja su predmet krivičnog dela se oduzimaju.