Možete li iz Amerike da ponesete 20.000 ili 50.000 dolara u gotovini? Šta se dešava ako sa većom sumom stignete na aerodrom u Beogradu i da li se na prijavljeni novac plaća porez?
Pravilo o „10.000 dolara“ često se pogrešno tumači kao zabrana nošenja većeg iznosa. U stvarnosti, i Sjedinjene Američke Države i Srbija dozvoljavaju prenos većih suma gotovine preko granice, ali propisuju kada novac mora da se prijavi.
Pravila, međutim, nisu potpuno ista u obe zemlje. Američki prag izražen je u dolarima, srpski u evrima, a posebno treba obratiti pažnju ako iz Srbije želite da iznesete više novca nego što ste uneli. 
Iz Amerike možete da iznesete i 50.000 dolara – ali morate da ih prijavite
Američki propisi ne zabranjuju da iz zemlje iznesete više od 10.000 dolara u gotovini. Možete da putujete i sa 20.000, 50.000 ili većim iznosom, pod uslovom da ispunite obavezu prijavljivanja.
Američka carinska i granična služba (U.S. Customs and Border Protection – CBP) navodi da ne postoji ograničenje količine novca koja može da se unese u SAD ili iznese iz zemlje. Međutim, ako osoba unosi ili iznosi više od 10.000 dolara, novac mora da prijavi.
Za to se koristi FinCEN Form 105 – Report of International Transportation of Currency or Monetary Instruments. Prijava može da se podnese elektronski, a CBP navodi i mogućnost podnošenja prilikom ulaska ili izlaska iz zemlje.
Dakle, granica od 10.000 dolara nije granica preko koje je zabranjeno nositi novac. To je granica posle koje nastaje obaveza njegovog prijavljivanja.
Ni podela novca između članova porodice nije rešenje
Posebno treba biti oprezan kada porodica putuje zajedno. CBP upozorava da se kod porodice koja zajedno podnosi carinsku deklaraciju posmatra ukupan iznos novca koji članovi nose.
Drugim rečima, nije sigurno rešenje da suprug ponese 9.000 dolara, supruga još 9.000, a da se onda smatra da niko nije prešao prag zato što nijedna osoba pojedinačno nema više od 10.000 dolara.
Američka pravila imaju za cilj upravo da spreče izbegavanje obaveze prijavljivanja namernim deljenjem većeg iznosa.
Šta se dešava kada sa tim novcem stignete u Srbiju?
To što ste novac prijavili prilikom izlaska iz SAD ne znači da ste završili sve obaveze. Pri ulasku u Srbiju primenjuju se srpski propisi.
U Srbiju možete da unesete i više od 10.000 evra. Uprava carina navodi da se u zemlju može uneti neograničen iznos deviza, ali je 10.000 evra ili više, u dinarima ili stranoj valuti, potrebno prijaviti carini.
Ako iz Amerike putujete sa 15.000 dolara, na primer, taj novac treba da prijavite prilikom izlaska iz SAD, ali i prilikom ulaska u Srbiju, jer njegova protivvrednost prelazi srpski prag. Ukoliko je suma manja, na primer, 10.000 dolara, tu sumu ne morate da prijavljujete u Srbiji jer je vrednost manja od 10.000 evra.
Prijavljivanje novca ne znači da plaćate porez
Ovo je verovatno najveća zabluda u vezi sa prenošenjem gotovine preko granice.
Ako prijavite da u Srbiju unosite, recimo, 30.000 dolara, samo zbog toga što ste novac prijavili ne plaćate carinu ili porez. Uprava carina navodi da se na prijavljeni iznos ne plaća nikakva naknada.
Prijava služi da država ima evidenciju o prenosu veće količine gotovine preko granice. Poreklo novca i eventualne poreske obaveze su odvojena pitanja.
Zato čovek koji je u Americi legalno zaradio i uštedeo 30.000 dolara ne plaća ponovo porez na tih 30.000 dolara samo zato što ih je u gotovini uneo u Srbiju.
Sačuvajte potvrdu koju dobijete na srpskoj granici
Prilikom prijavljivanja većeg iznosa novca carinski organ izdaje potvrdu. Taj papir ne treba baciti čim izađete sa aerodroma.
On predstavlja dokaz da ste određeni iznos novca legalno uneli u Srbiju i može biti veoma važan ako taj novac kasnije želite ponovo da iznesete iz zemlje.
To je posebno značajno za ljude koji žive između Srbije i Amerike i ne znaju unapred da li će sav novac koji su doneli potrošiti ili uložiti u Srbiji.
Iznošenje veće količine keša iz Srbije je složenije
Pravila postaju stroža kada putujete u suprotnom smeru.
Uprava carina navodi da rezidenti i nerezidenti iz Srbije mogu da iznesu do 10.000 evra u gotovini, odnosno protivvrednost tog iznosa u drugoj stranoj valuti.
Za iznošenje 10.000 evra ili više postoje posebni uslovi. Nerezident, na primer, može da iznese veći iznos koji je prethodno prijavio prilikom ulaska u Srbiju, uz odgovarajuću potvrdu carine. Može biti relevantna i potvrda banke da je novac podignut sa njegovog deviznog računa u Srbiji.
Za rezidente Srbije pravila su restriktivnija. Uprava carina navodi da rezident može da iznese 10.000 evra ili više prilikom iseljenja iz Srbije, uz dokaz o iseljenju.
Zato nije svejedno da li ste rezident Srbije, živite u Americi i u Srbiji ste samo privremeno, ili se iz Srbije trajno iseljavate.
Šta ako ste doneli 50.000 dolara iz Amerike, a kasnije želite da ih vratite?
Zamislimo da živite u Americi i dolazite u Srbiju sa 50.000 dolara sopstvene ušteđevine. Prilikom izlaska iz SAD prijavili ste novac američkim vlastima, a prilikom dolaska u Beograd prijavili ste ga srpskoj carini i dobili potvrdu.
Ako ste nerezident Srbije i kasnije želite da taj novac iznesete, upravo potvrda o njegovom prethodnom unosu može biti osnov da dokažete odakle vam veća količina gotovine koju iznosite.
Ako novac prilikom ulaska niste prijavili iako ste bili dužni da to učinite, kasnije nemate taj dokaz. Zato prijavljivanje nije samo zakonska obaveza već može biti i u vašem interesu.
Pri ulasku u Ameriku novac ponovo morate da prijavite
Ako iz Srbije putujete u SAD sa većom količinom gotovine, morate da vodite računa o propisima obe zemlje.
Prvo se primenjuju srpska pravila o iznošenju deviza. Kada stignete u Sjedinjene Države, ponovo važi američki prag: ako u zemlju unosite više od 10.000 dolara, potrebno je da taj novac prijavite.
A šta ako novac ne prijavite?
Ovo je deo kod kojeg se ne isplati rizikovati. Američki CBP upozorava da neprijavljivanje novca koji je morao biti prijavljen može dovesti do oduzimanja novca, kao i građanskih i krivičnih sankcija.
I srpski propisi predviđaju posledice ako putnik ne prijavi iznos koji je morao da prijavi. Zato pokušaj da se izbegne prijavljivanje deljenjem novca, skrivanjem gotovine ili netačnim navođenjem iznosa može napraviti daleko veći problem nego sama prijava.
Foto: AI/ChatGPT
